Początki Konkursu sięgają 1997 roku i Fundacji „Pomoc Społeczna SOS”. Inspiracją była korespondencja Wisławy Szymborskiej z Jackiem Kuroniem po otrzymaniu przez poetkę Nagrody Nobla. W liście z Zakopanego z 7 października 1996 roku Szymborska pisała:
„Kochany Panie Jacku!
Bardzo liczę na Pana pomoc w jednej sprawie. Jak wiadomo, z Nagrodą Nobla łączą się duże pieniądze. Rzecz jasna, pragnęłabym się nimi mądrze jakoś podzielić (…). Kto, jak nie Pan, wie najlepiej, komu najbardziej pieniędzy potrzeba?”.
Jak łatwo się domyślić, odpowiedzią była organizacja konkursu, który miał pokazać świat społeczniczek i społeczników. W Kapitule konkursu zasiadali wówczas m.in. Wisława Szymborska, Jacek Kuroń, siostra Małgorzata Chmielewska, Janina Ochojska, Paula Sawicka, Jan Józef Szczepański czy Jerzy Turowicz.
Od 2009 roku Konkurs o tytuł „Społecznika Roku” organizowany jest przez Akademię Rozwoju Filantropii w Polsce we współpracy z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności jako Partnerem Głównym. Przez wiele lat współorganizatorem był także „Newsweek Polska”.
W trzynastu edycjach zgłoszono blisko 850 kandydatur, tytuł „Społecznika Roku” otrzymały 24 osoby, a 31 wyróżniono nagrodami specjalnymi. Wśród laureatów znaleźli się m.in.:
Barbara i Krzysztof Margolowie
Założyciele Nidzickiej Fundacji Rozwoju „Nida” oraz inicjatorzy działań wspierających rozwój lokalnych społeczności.
Piotr Bystrianin
Prezes Fundacji Ocalenie wspierającej osoby z doświadczeniem uchodźczym.
Piotr Pawłowski
Założyciel Fundacji Integracja i działacz na rzecz praw osób z niepełnosprawnościami.
Ewa Błaszczyk
Prezeska Fundacji „Akogo?” i inicjatorka kliniki „Budzik”.
Elmi Abdi
Prezes Fundacji dla Migrantów „Dobry Start”, promującej dialog międzykulturowy.
Dominik Dobrowolski
Ekolog i inicjator licznych działań na rzecz ochrony środowiska.
Nagrodzone osoby działają w bardzo różnych obszarach od zdrowia, przez integrację migrantów, działania na rzecz społeczności lokalnej, po ochronę środowiska. Społecznicy obecni są wszędzie.